Bilinç, kraniyal sinirler, kas gücü, refleksler, duyu, koordinasyon ve yürüyüşün sistematik olarak değerlendirildiği klinik muayene. İleri tetkik öncesi temel basamaktır.
Ne için yapılır
- Baş ağrısı, baş dönmesi, denge bozukluğu veya bayılma şikayetleri
- Uyuşma, karıncalanma, güçsüzlük veya yüzde/uzuvda asimetri
- Hafıza sorunları, konsantrasyon güçlüğü veya bilişsel gerileme şüphesi
- Konuşma, yutma, görme veya duymada nörolojik kaynaklı bozukluk şüphesi
- Titreme (tremor), istemsiz hareket, sertlik (rijidite) veya hareket yavaşlaması
- Nöbet (epilepsi şüphesi) veya geçici bilinç kaybı
- İnme (felç) sonrası takip ve geçici iskemik atak (TİA) değerlendirmesi
Hazırlık
- Şikayetin ne zaman başladığı, nasıl seyrettiği ve hangi durumlarda arttığını not alarak gelin
- Halen kullandığınız ilaçların ve geçirilmiş hastalıkların listesini yanınıza alın
- Daha önce çekilmiş MR, BT, EEG, EMG raporlarını ve görüntülerini getirin
- Mümkünse şikayete tanıklık eden bir yakınınızla birlikte gelin (özellikle nöbet veya bilinç kaybı durumlarında)
- Hareket ve refleks muayenesi için rahat, kolay çıkarılabilen kıyafet tercih edin
İşlem nasıl yapılır
- Hekim, şikayetin başlangıcı, süresi, tetikleyicileri ve eşlik eden bulguları ayrıntılı sorar
- Bilinç durumu, dikkat, konuşma ve hafıza gibi bilişsel işlevler değerlendirilir
- Kraniyal sinirler ile göz hareketleri, yüz simetrisi, yutma ve dil kontrol edilir
- Kas gücü, kas tonusu, derin tendon refleksleri ve patolojik refleksler test edilir
- Dokunma, ağrı, sıcaklık ve pozisyon duyusu ile koordinasyon ve denge testleri yapılır
- Yürüyüş ve duruş gözlenir; bulgulara göre kan tahlili, görüntüleme veya EMG/EEG önerilebilir
İşlem sonrası
- Muayene bulgularına göre tedavi planı veya ileri tetkik kararı aynı gün paylaşılır
- Tetkik sonuçlarına göre kontrol muayene randevusu planlanır
- Şikayetlerin değişimini izlemek için günlük tutmanız önerilebilir
- Aniden gelişen güçsüzlük, konuşma bozukluğu veya bilinç kaybında acil servise başvurun
- Kronik nörolojik hastalıklarda tedavi yanıtı için düzenli kontroller gerekir
Riskler
- Muayene tamamen ağrısızdır ve cihaza dayalı girişim içermez
- Refleks çekici ile yapılan testler hafif basınç hissi dışında rahatsızlık vermez
- Denge ve yürüyüş testlerinde nadiren düşme riski olabilir; hekim/yakın eşlik eder
- Tek başına muayene tüm nörolojik hastalıkları dışlamaz; ek tetkik gerekebilir
Sıkça Sorulanlar
Nörolojik muayene için aç gelmek gerekir mi?
Hayır. Standart nörolojik muayene için aç olmanız gerekmez. Yalnızca aynı gün kan tahlili gibi ek bir tetkik planlanmışsa hekiminiz aç gelmenizi isteyebilir.
Düzenli kullandığım ilaçları muayene öncesi alabilir miyim?
Aksi söylenmedikçe ilaçlarınızı normal şekilde almaya devam edin. Bazı ilaçlar muayene bulgularını etkileyebileceği için kullandığınız ilaçların güncel listesini yanınızda bulundurmanız önemlidir.
Muayene normalse ileri tetkike gerek var mı?
Muayene normal olsa bile şikayetin türü ve süresine göre MR, EEG, EMG veya kan tahlili istenebilir. Bazı nörolojik hastalıklar yalnızca atak sırasında bulgu verir.
Çocuklarda da aynı muayene yapılır mı?
Çocuklarda muayene büyük ölçüde benzerdir, ancak gelişim basamakları, refleksler ve davranış yaşa göre değerlendirilir. Çocuk nörolojisi ihtiyacı duyulan durumlarda yönlendirme yapılır.
İlgili Bilgiler
İlgili Tıbbi Hizmetler
Aynı branş veya benzer endikasyonda incelemek isteyebileceğiniz diğer hizmetler.
Epilepsi tanı ve tedavisi
Nöroloji
Epilepsi tanı ve tedavisi — nöbet tipinin belirlenmesi ve antiepileptik ilaç yönetimi.
Demans/Alzheimer değerlendirmesi
Nöroloji
Demans/Alzheimer değerlendirmesi — MMSE/MoCA, görüntüleme ve amiloid PET/CSF tau biyobelirteçleri.
Elektroensefalografi
Nöroloji
Elektroensefalografi (EEG) — beyin elektriksel aktivitesinin ağrısız yüzeysel kaydı.
Baş ağrısı/migren tedavisi
Nöroloji
Baş ağrısı ve migren tedavisi — atak (akut) ve önleyici (profilaktik) yaklaşımları kapsayan bireyselleştirilmiş tedavi.
Parkinson hastalığı takibi
Nöroloji
Parkinson hastalığı takibi — levodopa+karbidopa altın standart, ileri olguda derin beyin uyarımı (DBS).
Elektromiyografi
Nöroloji
Elektromiyografi (EMG) — kas ve sinirlerin elektriksel aktivitesinin ölçülmesiyle yapılan tetkik.
İnme değerlendirmesi
Nöroloji
İnme (felç) acil değerlendirmesi — tPA için 4.5 saat, trombektomi için 24 saatlik kritik pencere.
Periferik nöropati değerlendirmesi
Nöroloji
Periferik nöropati değerlendirmesi — el-ayak uyuşması ve güçsüzlüğünde sinir hasarının saptanması.