Akademik performansı beklenenin altında olan çocuk ve ergenlerde DEHB, özgül öğrenme güçlüğü ve duygusal/ailevi etkenlerin sistematik olarak değerlendirildiği klinik süreç.
Ne için yapılır
- Yaşına göre beklenen akademik başarının belirgin altında olma
- Dikkat dağınıklığı, yerinde duramama, ödeve odaklanamama (DEHB şüphesi)
- Okuma, yazma veya matematikte özgül güçlükler (öğrenme güçlüğü şüphesi)
- Okula gitmek istememe, okul fobisi, devamsızlık
- Davranış sorunları, akran ilişkilerinde zorlanma
- Akademik düşüşle birlikte uyku, iştah veya ruh hali değişiklikleri
Hazırlık
- Karne, sınav kağıtları ve öğretmen gözlemlerinin (varsa) getirilmesi
- Daha önce yapılmış psikolojik test veya rehberlik raporları
- Doğum, gelişim ve okul öncesi dönem öyküsünün özetlenmesi
- Aile içi son dönemde önemli değişiklikler (taşınma, kayıp, ayrılık) hakkında not
- Çocuğun kullandığı ilaçlar ve eşlik eden tıbbi durumlar
İşlem nasıl yapılır
- Çocuk-ergen psikiyatri uzmanı tarafından detaylı klinik görüşme yapılır
- DEHB için ölçekler (Conners, Turgay vb.) doldurulur
- Özgül öğrenme güçlüğü açısından gerekli psikometrik testler planlanır
- Aile, çocuk ve mümkünse okul (öğretmen formu) ayrı ayrı değerlendirilir
- Görme, işitme ve genel sağlık taraması önerilebilir
- Tüm bulgular birleştirilerek DEHB, öğrenme güçlüğü, anksiyete/depresyon veya çevresel etkenlerden hangilerinin baskın olduğu belirlenir
İşlem sonrası
- Tanıya göre 1-3 ayda bir kontrol görüşmeleri
- DEHB tanısında uygun olduğunda ilaç tedavisi ve yanıt izlemi
- Öğrenme güçlüğünde özel eğitim ve okul iş birliği
- Aile danışmanlığı ve ebeveyn eğitimi
- Akademik gelişimin dönemsel olarak yeniden değerlendirilmesi
Riskler
- Sürecin sadece bir görüşmeye sığdırılmaya çalışılması nedeniyle yanlış etiketleme
- Aile veya okulun tedaviyi sürdürmemesiyle gelişim fırsatlarının kaçırılması
- İlaç başlandığında uyku, iştah ve baş ağrısı gibi geçici yan etkiler
- Eşlik eden anksiyete/depresyonun gözden kaçırılması
Sıkça Sorulanlar
Çocuğum tembel mi, yoksa hasta mı?
Sürekli düşük performans çoğu zaman 'tembellik' değildir; DEHB, öğrenme güçlüğü veya duygusal etkenler altta yatabilir. Değerlendirme bu ayrımı yapar.
Mutlaka ilaç başlanır mı?
Hayır. Tanıya göre değişir. DEHB'de bile öncelik sıklıkla davranışsal ve eğitsel müdahalelerdir; ilaç gerektiğinde eklenir.
Sonuç ne kadar sürede çıkar?
Tipik olarak 1-3 görüşme ve gerekli testlerin tamamlanmasının ardından yapılandırılmış bir değerlendirme raporu sunulur.
Çocuğumda kendine zarar verme veya intihar düşüncesi olduğunu duyduğumda ne yapmalıyım?
Vakit kaybetmeden 112'yi arayın veya en yakın acil servise başvurun ve takipteki hekimi bilgilendirin.
İlgili Bilgiler
İlgili Tıbbi Hizmetler
Aynı branş veya benzer endikasyonda incelemek isteyebileceğiniz diğer hizmetler.
Psikiyatrik değerlendirme
Psikiyatri Hizmetleri
Ruh sağlığının kapsamlı klinik değerlendirmesi — tanı, ayırıcı tanı ve tedavi planlaması.
Psikosomatik Hastalık Tedavisi
Psikiyatri Hizmetleri
Psikosomatik hastalık tedavisi — bedensel belirtilerin ruhsal kökenli olabildiği durumlarda multidisipliner yaklaşım.
Sınav Anksiyetesi
Psikiyatri Hizmetleri
Sınav anksiyetesi tedavisi — sınav öncesi ve sırasında performansı bozan yoğun kaygıya yönelik psikiyatrik yaklaşım.
Bireysel psikoterapi
Psikiyatri Hizmetleri
Bire bir ruhsal danışmanlık — kanıta dayalı yöntemlerle duygusal ve davranışsal güçlüklerin ele alınması.
Bilişsel davranışçı terapi
Psikiyatri Hizmetleri
BDT — düşünce, duygu ve davranış arasındaki bağı yapılandırılmış biçimde çalışan kanıta dayalı terapi.
Dikkat eksikliği değerlendirmesi
Psikiyatri Hizmetleri
Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) değerlendirmesi — çocuk ve erişkinlerde kapsamlı tanı süreci.
Bipolar bozukluk takibi
Psikiyatri Hizmetleri
Bipolar bozukluk takibi — mani, hipomani ve depresyon ataklarının uzun süreli izlemi ve duygu durum dengeleyici tedavisi.
Yeme Bozuklukları
Psikiyatri Hizmetleri
Yeme bozuklukları tedavisi — anoreksiya, bulimiya ve tıkınırcasına yeme bozukluğunda multidisipliner tedavi.