Vücudun kendi hücre çekirdeğine karşı geliştirdiği antikorların kanda araştırılması. Lupus ve diğer otoimmün hastalıkların taranmasında kullanılır.
Ne için yapılır
- Açıklanamayan eklem ağrısı, sabah tutukluğu, eklem şişlikleri
- Yüzde kelebek tarzı kızarıklık, güneşe karşı aşırı duyarlılık
- Nedeni belli olmayan ateş, halsizlik, kilo kaybı
- Sistemik lupus eritematozus (SLE) şüphesi
- Sjögren sendromu, skleroderma, miyozit gibi bağ dokusu hastalıklarının değerlendirilmesi
- Tekrarlayan düşük öyküsünde otoimmün araştırma
- Karaciğer fonksiyon bozukluğunda otoimmün hepatit ayırıcı tanısı
Hazırlık
- Özel bir hazırlık gerekmez
- Açlık zorunlu değildir; su içilebilir
- Kullanılan ilaçlar (özellikle hidralazin, prokainamid, izoniazid gibi ilaca bağlı ANA pozitifliği yapabilenler) doktora bildirilmelidir
- Yakın zamanda geçirilmiş enfeksiyon öyküsü laboratuvara aktarılmalıdır
- Yaşlılarda ve sağlıklı bireylerde de düşük titrede pozitiflik olabileceği bilinmelidir
İşlem nasıl yapılır
- Hastadan jelli tüpe yaklaşık 3–5 ml venöz kan alınır
- Serum ayrılır
- İndirekt immünfloresan (IFA) yöntemi referans yöntem olarak kullanılır
- Serum HEp-2 hücre kültürü üzerine uygulanır ve floresan mikroskopla incelenir
- Pozitiflik durumunda titre (1:80, 1:160, 1:320 gibi) ve floresan paterni (homojen, benekli, sentromer, nükleolar vb.) raporlanır
- Gerekirse anti-dsDNA, anti-Sm, anti-SSA/SSB gibi spesifik alt antikorlar ek olarak çalışılır
İşlem sonrası
- Sonuç genellikle 1–3 iş günü içinde çıkar
- Pozitiflik tek başına hastalık tanısı koydurmaz; mutlaka klinik bulgularla yorumlanır
- Tanı için ek testler (anti-dsDNA, kompleman, anti-CCP, ENA paneli) istenebilir
- Romatoloji uzmanı değerlendirmesi önerilir
- Düşük titre pozitifliklerde 3–6 ay sonra kontrol planlanabilir
Riskler
- Kan alma bölgesinde geçici morarma veya ağrı
- Sağlıklı bireylerde düşük titrede yanlış pozitiflik olabilmesi
- Bazı ilaçlara veya enfeksiyonlara bağlı geçici pozitiflik
- Çok nadir vazovagal yanıt
Sıkça Sorulanlar
ANA pozitif olmak lupus tanısı koyar mı?
Hayır. ANA pozitifliği bir tarama testidir; tek başına lupus tanısı koydurmaz. Klinik bulgular ve ek antikor testleriyle birlikte değerlendirilir.
Sağlıklı insanda da ANA pozitif çıkabilir mi?
Evet. Özellikle yaş arttıkça ve düşük titrelerde (1:80) sağlıklı bireylerde pozitiflik görülebilir. Bu durum mutlaka hastalık anlamına gelmez.
Test öncesi aç olmam gerekir mi?
Hayır. Açlık gerekmez ve normal beslenmenizi sürdürebilirsiniz.
Sonuç ne kadar sürede çıkar?
Yöntem ve laboratuvara göre 1–3 iş günü içinde sonuç hazır olur.
İlgili Bilgiler
İlgili Tıbbi Hizmetler
Aynı branş veya benzer endikasyonda incelemek isteyebileceğiniz diğer hizmetler.
Romatoid faktör
Tıbbi Biyokimya
Romatoid faktör (RF) ölçümü — romatoid artrit ve diğer iltihabi eklem hastalıklarında değerlendirme.
Sedimentasyon
Tıbbi Biyokimya
Sedimentasyon (ESR) — eritrositlerin çökme hızını ölçen, vücuttaki inflamasyonu değerlendirmeye yönelik kan tetkiki.
CRP
Tıbbi Biyokimya
CRP (C-reaktif protein) — karaciğerde üretilen, akut inflamasyonu erken yansıtan kan testi.
Otoimmün hastalık takibi
Dahili Poliklinik Hizmetleri
Otoimmün hastalıklar — ANA, anti-CCP gibi belirteçlerle tanı ve uzun dönem izlem.
Tam kan sayımı
Tıbbi Biyokimya
Hemogram (CBC) — kan hücrelerinin sayı ve oranlarını ölçen temel tarama tahlili.
Açlık kan şekeri
Tıbbi Biyokimya
Açlık glukoz testi — diyabet taraması ve kan şekeri kontrolünde temel tahlil.
HbA1c
Tıbbi Biyokimya
HbA1c — son 2-3 ayın ortalama kan şekerini gösteren glikolize hemoglobin testi.
Lipid profili
Tıbbi Biyokimya
Lipid profili — total kolesterol, HDL, LDL ve trigliserit ölçümü ile kardiyovasküler risk değerlendirmesi.