Bu sitedeki bilgiler tıbbi tanı ve tedavi amacı taşımamaktadır. Sağlık sorunlarınız için mutlaka hekiminize başvurunuz.

Ana içeriği atla

Böbrek hastalıkları değerlendirmesi

Böbrek hastalıkları değerlendirmesi — kreatinin, eGFR ve idrar tahliliyle erken tanı odaklı tarama ve izlem.

Kan ve idrar tahlilleri ile böbrek fonksiyonunu, proteinüri ve kronik böbrek hastalığı evresini değerlendiren kapsamlı dahiliye konsültasyonu.

Ne için yapılır

  • Diyabet veya hipertansiyon olan hastalarda yıllık böbrek taraması
  • İdrarda kanama (hematüri) veya köpüklenme (proteinüri) şikâyeti
  • Kreatinin yüksekliği veya eGFR düşüklüğü saptanan kişiler
  • Tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları ve böbrek taşı öyküsü
  • Açıklanamayan ödem, halsizlik veya tansiyon kontrol güçlüğü
  • Ailesinde polikistik böbrek hastalığı veya kalıtsal böbrek hastalığı bulunanlar
  • Uzun süreli ağrı kesici, antibiyotik veya kontrast madde kullanımı sonrası

Hazırlık

  • Kan tahlili öncesi 8-10 saat açlık (eGFR ve elektrolit doğruluğu için)
  • Kullanılan ilaç, bitkisel destek ve gıda takviyelerinin listesi
  • İdrar tahlili için sabah ilk idrarın getirilmesi veya laboratuvarda verilmesi
  • 24 saatlik idrar isteniyorsa toplama kabı ve yönergelerin uygulanması

İşlem nasıl yapılır

  1. Hekim tansiyon, ödem, kilo ve böbrek hastalığı risk faktörlerini değerlendirir
  2. Üre, kreatinin, eGFR, sodyum, potasyum, kalsiyum ve fosfor düzeyleri ölçülür
  3. Tam idrar tetkiki ile protein, kan, lökosit ve sediment incelenir
  4. Gerekli görülürse spot idrarda albumin/kreatinin oranı veya 24 saatlik idrar değerlendirilir
  5. Böbrek ve idrar yolu ultrasonografisi ile yapısal sorunlar araştırılır
  6. Bulgular ışığında risk evrelemesi yapılır ve tedavi planı oluşturulur

İşlem sonrası

  • Risk düzeyine göre 3-12 ayda bir kreatinin, eGFR ve idrar protein takibi
  • Tansiyon, kan şekeri ve kolesterolün hedef aralıkta tutulması
  • Tuz kısıtlaması ve yeterli sıvı alımı konusunda diyetisyen yönlendirmesi
  • Böbrek fonksiyonunu etkileyebilecek ilaçların doz ayarı
  • İlerleyen evre kronik böbrek hastalığı durumunda nefroloji konsültasyonu

Riskler

  • Kan alımına bağlı geçici morarma veya hassasiyet
  • İdrar tahlili veya görüntüleme tetkiklerinde yanlış pozitif/negatif bulgu
  • Kontrastlı tetkik gerekirse böbreklerde geçici işlev azalması (nadir)
  • Hastalığın ileri evrede saptanması durumunda diyaliz veya nakil gerekliliği

Sıkça Sorulanlar

eGFR değerim düşük çıktı, böbreklerim yetiyor mu?

eGFR tek başına kesin tanı koymaz; tekrar ölçüm, idrar tahlili ve görüntüleme ile birlikte değerlendirilir. Erken evrede saptanan azalmalar yaşam tarzı değişiklikleriyle yavaşlatılabilir.

Diyabetim var, böbreklerimi ne sıklıkla kontrol ettirmeliyim?

Tip 2 diyabette tanı anında, Tip 1 diyabette ise hastalığın 5. yılından itibaren yılda en az bir kez böbrek fonksiyonu ve idrarda protein kontrolü önerilir.

Bol su içmek böbrek hastalığını önler mi?

Yeterli sıvı alımı genel sağlığı destekler ve idrar yolu enfeksiyonlarına karşı korur, ancak aşırı su içmek tek başına böbrek hastalığını önlemez.