Kanda kalsiyum düzeyinin düşük veya yüksek olduğu durumlarda paratiroid hormon, D vitamini ve böbrek-kemik sağlığını içeren multidisipliner tanı ve tedavi süreci.
Ne için yapılır
- Açıklanamayan halsizlik, kas krampları, parmaklarda uyuşma (hipokalsemi şüphesi)
- Tekrarlayan böbrek taşı ve kemik ağrıları (primer hiperparatiroidizm şüphesi)
- Osteoporoz ya da düşük kemik mineral yoğunluğu
- D vitamini eksikliği ve buna bağlı kemik mineralizasyon bozuklukları
- Kronik böbrek hastalığına bağlı sekonder hiperparatiroidizm
- Tiroid veya paratiroid cerrahisi sonrası gelişen kalsiyum dalgalanmaları
- Aile öyküsünde paratiroid veya endokrin tümör (MEN sendromu) bulunması
Hazırlık
- Sabah aç olarak gelinmesi; kalsiyum, fosfor, albümin, magnezyum kan testleri için
- PTH ve 25-OH D vitamini düzeyi için kan örneği alınır
- 24 saatlik idrarda kalsiyum ve kreatinin ölçümü gerekiyorsa toplama kabı önceden alınır
- Tiazid grubu diüretik, lityum, D vitamini takviyesi gibi ilaçlar hekime bildirilir
- Önceden yapılmış kemik yoğunluk ölçümü (DEXA), boyun ultrasonografi ve sintigrafi raporları getirilir
İşlem nasıl yapılır
- Detaylı öykü, ailesel hikaye ve fizik muayene yapılır; Trousseau ve Chvostek bulguları değerlendirilir
- Total ve iyonize kalsiyum, albümin, fosfor, magnezyum, PTH ve 25-OH D vitamini düzeyleri ölçülür
- Hiperkalsemi şüphesinde 24 saatlik idrar kalsiyumu ve böbrek fonksiyonları incelenir
- Primer hiperparatiroidizm düşünülen olgularda boyun ultrasonografi ve gerekirse sestamibi sintigrafisi planlanır
- Hipokalsemide D vitamini, oral/iv kalsiyum replasmanı, gerekirse aktif D vitamini analoğu başlanır
- Kemik etkilenmesi olan hastalarda kemik mineral yoğunluğu ölçümü ile tedavi (bifosfonat, denosumab vb.) değerlendirilir
İşlem sonrası
- Tedavi başlangıcında 1-3 ayda bir kalsiyum, fosfor ve PTH kontrolü
- Stabil hastalarda 6-12 ayda bir laboratuvar takibi sürdürülür
- Kemik yoğunluğu 1-2 yılda bir DEXA ile değerlendirilir
- Cerrahi adayı hastalar takip sırasında periyodik olarak yeniden gözden geçirilir
- Kronik böbrek hastalığı eşlik eden hastalarda nefroloji ile birlikte takip
Riskler
- Aşırı kalsiyum veya D vitamini takviyesinde hiperkalsemi ve böbrek taşı
- İntravenöz kalsiyum uygulamasında damar tahrişi ve kalp ritmi değişiklikleri
- Bifosfonat kullanımında çene osteonekrozu ve atipik femur kırığı (nadir)
- Cerrahi gerektiğinde kalıcı hipoparatiroidi ya da ses teli sinirinin etkilenmesi (paratiroid cerrahisi sonrası)
- Tedavi gecikirse kemik kaybı, kırık riski ve böbrek fonksiyon bozukluğu
Sıkça Sorulanlar
D vitamini eksikliği yalnızca takviyeyle düzelir mi?
Çoğu hafif eksiklik uygun dozda D vitamini takviyesi ve güneş ışığından yararlanma ile düzelir. Ağır veya kronik nedenlere bağlı eksikliklerde altta yatan hastalık da değerlendirilmelidir.
Paratiroid bezi büyümesi her zaman ameliyat gerektirir mi?
Hayır. Asemptomatik primer hiperparatiroidizmde belirli kriterler (yaş, böbrek fonksiyonu, kemik yoğunluğu, kalsiyum düzeyi) karşılanırsa cerrahi planlanır; aksi halde takip seçilebilir.
Yüksek kalsiyumun belirtileri nelerdir?
Halsizlik, susama, sık idrara çıkma, bulantı, kabızlık, kemik ağrısı ve odaklanma güçlüğü görülebilir. Çok yüksek değerlerde kalp ritmi bozuklukları olabilir.
Osteoporoz ile kalsiyum bozukluğu aynı şey midir?
Aynı değildir ama yakından ilişkilidir. Kronik kalsiyum-D vitamini bozukluğu kemik kaybına yol açabilir; osteoporoz tedavisinde kalsiyum-PTH ekseninin değerlendirilmesi önemlidir.
İlgili Bilgiler
İlgili Tıbbi Hizmetler
Aynı branş veya benzer endikasyonda incelemek isteyebileceğiniz diğer hizmetler.
Osteoporoz takibi ve tedavisi
Dahili Poliklinik (Endokrin)
Kemik erimesinin DEXA, kan tahlili ve ilaç tedavisiyle uzun dönem takibi.
Vitamin eksikliği tedavisi
Dahili Poliklinik Hizmetleri
Vitamin eksikliği tedavisi — D vitamini, B12 ve folik asit eksikliklerinde kanıta dayalı replasman programı.
Parathormon
Tıbbi Biyokimya
Parathormon (PTH) ölçümü — kalsiyum dengesi, kemik sağlığı ve paratiroid bezi değerlendirmesi.
Böbrek hastalıkları değerlendirmesi
Dahili Poliklinik Hizmetleri
Böbrek hastalıkları değerlendirmesi — kreatinin, eGFR ve idrar tahliliyle erken tanı odaklı tarama ve izlem.
Geriatrik hasta değerlendirmesi
Dahili Poliklinik Hizmetleri
Geriatrik hasta değerlendirmesi — 65 yaş ve üzeri bireylerde fiziksel, bilişsel ve sosyal sağlığın bütüncül incelenmesi.
Hipertansiyon takibi ve tedavisi
Dahili Poliklinik Hizmetleri
Hipertansiyon takibi ve tedavisi — yüksek tansiyonun tanı, ilaç ve yaşam tarzı yönetimi.
Obezite ve metabolik sendrom yönetimi
Dahili Poliklinik Hizmetleri
Obezite ve metabolik sendrom — kapsamlı tıbbi değerlendirme, takip ve yaşam tarzı yönetimi.
KOAH takibi ve tedavisi
Dahili Poliklinik Hizmetleri
KOAH (Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı) — GOLD evrelemesi temelli tanı, izlem ve tedavi süreci.