Doku örneklerinde belirli proteinlerin antikor-antijen reaksiyonu ile renkli olarak gösterildiği, kanser alt tiplemesi ve hedefli tedavi planlamasında kullanılan ileri patoloji incelemesidir.
Ne için yapılır
- Tümör orijininin (epitelyal, mezenkimal, lenfoid) belirlenmesi
- Meme kanserinde ER, PR, HER2 ve Ki-67 reseptör/proliferasyon değerlendirmesi
- Lenfoma alt tiplemesinde CD20, CD3, CD30, BCL2 gibi belirteçler
- Bilinmeyen primer tümör araştırılmasında köken tayini
- Mikrometastaz taraması (özellikle sentinel lenf nodlarında)
- Hedefli tedavi adaylarının belirlenmesi (örn. PD-L1, ALK, ROS1)
- İnflamatuar/enfeksiyöz hastalıkların ayırıcı tanısında özel belirteçler
Hazırlık
- Standart formalin fiksasyonu (24-48 saat) ve parafine gömme işlemi
- Klinik bilgilerin (tümör tipi, lokalizasyon, önceki tedaviler) patologa iletilmesi
- Hedef antikor panelinin patolog tarafından klinik soruya göre seçilmesi
- Kalibre edilmiş otomatik IHC cihazı ve uygun pozitif-negatif kontrollerin hazırlanması
İşlem nasıl yapılır
- Parafin bloktan 3-4 mikron kesit alınıp pozitif yüklü lama yerleştirilir
- Deparafinizasyon ve antijen geri kazanımı (ısı veya enzim ile) uygulanır
- Endojen peroksidaz blokajı ve protein blokajı yapılır
- Birincil antikor (örn. ER, HER2, CD20) lam üzerine uygulanır ve inkübe edilir
- İkincil antikor ve kromojen (DAB veya AEC) ile reaksiyon görünür hale getirilir
- Hematoksilen ile zıt boyama yapılır; patolog boyanma yoğunluğu ve dağılımını değerlendirir (örn. HER2 için 0/1+/2+/3+ skoru, Ki-67 yüzdesi)
İşlem sonrası
- IHC sonuçları rutin patoloji raporuna eklenir, tipik olarak 5-10 iş günü içinde tamamlanır
- Sonuçlar onkolog ve cerrah ile birlikte tedavi planına entegre edilir
- HER2 2+ vakalarda FISH/CISH ile doğrulama önerilir
- Hedefli tedavi başlanan hastalarda tedavi yanıtı klinik takip ile izlenir
- Belirsiz boyamalarda tekrar veya alternatif klon ile yeniden inceleme yapılabilir
Riskler
- Fiksasyon süresinin yetersiz veya aşırı olması durumunda yalancı negatif/pozitif sonuçlar
- Antikor klonu, üreticisi ve protokol farklılıklarından kaynaklanan sonuç değişkenliği
- Sınırda (borderline) sonuçlarda klinik kararın güçleşmesi
- Yetersiz doku örneğinde tüm panel uygulanamayabilir, yeniden örnekleme gerekebilir
Sıkça Sorulanlar
İmmünohistokimya hangi durumda istenir?
Tümör tipinin kesinleştirilmesi, alt tipleme yapılması ve hedefli tedavi adaylığının belirlenmesi için patolog tarafından gerekli görüldüğünde uygulanır.
ER, PR ve HER2 sonuçları ne anlama gelir?
Bu belirteçler özellikle meme kanserinde tedavi seçimine yön verir: hormon reseptör pozitifliği endokrin tedaviye, HER2 pozitifliği ise hedefli ilaçlara yanıt potansiyelini gösterir.
Ki-67 yüksekliği ne ifade eder?
Ki-67 hücre çoğalma hızını yansıtan bir belirteçtir. Yüksek değerler genellikle daha agresif seyirle ilişkilidir, ancak tek başına karar verici değildir.
IHC sonucu kaç günde çıkar?
Rutin IHC paneli genellikle 5-10 iş günü içinde sonuçlanır. Ek antikor isteklerinde süre uzayabilir.
İlgili Bilgiler
İlgili Tıbbi Hizmetler
Aynı branş veya benzer endikasyonda incelemek isteyebileceğiniz diğer hizmetler.
Histopatolojik inceleme
Tıbbi Biyokimya (Patoloji)
Histopatolojik inceleme — doku örneklerinin mikroskobik analizi ile kesin tanı koyma yöntemi.
CEA
Tıbbi Biyokimya
CEA — kolorektal ve akciğer kanserlerinde tedavi izlemi için kullanılan tümör belirteci.
Frozen biyopsi
Tıbbi Biyokimya (Patoloji)
Frozen biyopsi (intraoperatif konsültasyon) — ameliyat sırasında 10-20 dakika içinde patolojik tanı.
CA 15-3
Tıbbi Biyokimya
CA 15-3 — meme kanseri tanı ve takibinde kullanılan tümör belirteci kan testi.
Sitolojik inceleme
Tıbbi Biyokimya (Patoloji)
Sitolojik inceleme — hücre düzeyinde mikroskobik değerlendirme ile tarama ve tanı yöntemi.
Port kateter takılması
Cerrahi Poliklinik Hizmetleri
Port kateter takılması — uzun süreli damar yolu gerektiren tedavilerde cilt altına yerleştirilen kalıcı erişim sistemi.
Tam kan sayımı
Tıbbi Biyokimya
Hemogram (CBC) — kan hücrelerinin sayı ve oranlarını ölçen temel tarama tahlili.
Açlık kan şekeri
Tıbbi Biyokimya
Açlık glukoz testi — diyabet taraması ve kan şekeri kontrolünde temel tahlil.