Hipofiz bezinden salgılanan prolaktin hormonunun kanda ölçümü. Adet düzensizliği, infertilite ve süt sızıntısı (galaktore) değerlendirmesinde kullanılır.
Ne için yapılır
- Adet düzensizliği veya adet kesilmesi (amenore)
- Kadınlarda gebelik dışı süt sızıntısı (galaktore)
- Açıklanamayan kısırlık (infertilite) araştırması
- Erkeklerde cinsel istek azalması, sertleşme sorunları veya meme büyümesi (jinekomasti)
- Hipofiz adenomu (hipofiz bezi tümörü) şüphesi
- Görme alanı kayıpları ile birlikte baş ağrısı
- Bazı ilaçların (antipsikotik, antidepresan) hormon üzerindeki etkisinin takibi
Hazırlık
- Kan örneği sabah, tercihen 08:00–10:00 arasında alınır
- Örnek alımından önce en az 30 dakika sakin oturarak dinlenmek gereklidir (stres ve egzersiz sonucu yanlış yüksek çıkarır)
- İşlem öncesi meme muayenesi veya meme uyarımı yapılmamalıdır
- Açlık genellikle gerekli değildir; ancak bazı laboratuvarlar 8 saat açlık önerir
- Kullanılan ilaçlar (özellikle psikiyatrik ilaçlar, mide ilaçları) doktora bildirilmelidir
İşlem nasıl yapılır
- Hasta laboratuvar bekleme alanında en az 30 dakika dinlendirilir
- Kol bölgesinde uygun damar belirlenir, cilt antiseptikle silinir
- Vakumlu tüpe yaklaşık 3–5 ml venöz kan örneği alınır
- Tüp etiketlenir ve laboratuvara iletilir
- Kemilüminesans veya elektrokemilüminesans yöntemiyle prolaktin düzeyi ölçülür
- Sonuç ng/mL veya mIU/L cinsinden raporlanır
İşlem sonrası
- Sonuç genellikle aynı gün içinde çıkar
- Yüksek değerlerde, gerçek prolaktin düzeyi için makroprolaktin tarama testi istenebilir
- Anlamlı yükseklikte hipofiz MR görüntülemesi planlanır
- Tedavi başlanmışsa 4–6 hafta sonra kontrol ölçümü önerilir
- Sonuçlar mutlaka klinik tabloyla birlikte hekim tarafından değerlendirilir
Riskler
- Kan alma bölgesinde geçici morarma veya hassasiyet
- Nadir durumlarda baş dönmesi veya geçici halsizlik (vazovagal yanıt)
- Çok nadir enfeksiyon riski
- Stres, egzersiz, gebelik ve meme uyarımı sonucu yanlış yüksek değerler
Sıkça Sorulanlar
Test öncesi aç olmam gerekir mi?
Açlık zorunlu değildir. Ancak en önemli kural sabah saatlerinde, en az 30 dakika dinlendikten sonra örnek vermenizdir. Stres ve egzersiz değeri yükseltebilir.
Yüksek prolaktin her zaman hastalık anlamına mı gelir?
Hayır. Gebelik, emzirme, stres, uyku, cinsel ilişki, bazı ilaçlar ve hatta meme uyarımı bile prolaktini yükseltebilir. Tek bir yüksek sonuç tek başına tanı koydurmaz.
Sonuç ne kadar sürede çıkar?
Çoğu laboratuvarda aynı gün içinde, 2–4 saatte sonuç hazırdır.
Erkeklerde de prolaktin ölçümü gerekir mi?
Evet. Cinsel isteksizlik, sertleşme sorunu, kısırlık veya meme büyümesi durumlarında erkeklerde de prolaktin değerlendirilir.
İlgili Bilgiler
İlgili Tıbbi Hizmetler
Aynı branş veya benzer endikasyonda incelemek isteyebileceğiniz diğer hizmetler.
Kortizol düzeyi
Tıbbi Biyokimya
Kortizol düzeyi tayini — adrenal bez fonksiyonu ve stres hormonu değerlendirmesi.
İnsülin düzeyi
Tıbbi Biyokimya
İnsülin düzeyi — insülin direnci ve diyabet öncesi durumların değerlendirilmesinde kullanılır.
Beta-HCG
Tıbbi Biyokimya
Beta-HCG (gebelik testi) — kanda kantitatif ölçümle gebelik tanısı, takibi ve ektopik gebelik şüphesinde değerlendirme.
Tam kan sayımı
Tıbbi Biyokimya
Hemogram (CBC) — kan hücrelerinin sayı ve oranlarını ölçen temel tarama tahlili.
Açlık kan şekeri
Tıbbi Biyokimya
Açlık glukoz testi — diyabet taraması ve kan şekeri kontrolünde temel tahlil.
HbA1c
Tıbbi Biyokimya
HbA1c — son 2-3 ayın ortalama kan şekerini gösteren glikolize hemoglobin testi.
Lipid profili
Tıbbi Biyokimya
Lipid profili — total kolesterol, HDL, LDL ve trigliserit ölçümü ile kardiyovasküler risk değerlendirmesi.
İdrar kültürü
Tıbbi Biyokimya
İdrar kültürü — idrarda üreyen bakterinin tanımlanması ve antibiyotik duyarlılığının belirlenmesi.