Diz ekleminin hasarlı kıkırdak ve kemik yüzeylerinin metal ve özel plastik parçalarla değiştirildiği cerrahi tedavi. Ağrıyı azaltmayı ve günlük hareketleri kolaylaştırmayı amaçlar.
Ne için yapılır
- İleri evre diz osteoartriti (kireçlenme) sonucu kalıcı ağrı ve hareket kısıtlılığı
- Romatoid artrit, psoriatik artrit gibi inflamatuar eklem hastalıklarında ileri eklem hasarı
- Konservatif tedaviye (ilaç, fizik tedavi, eklem içi enjeksiyon, kilo kontrolü) yeterli yanıt alınamaması
- Diz ekleminde belirgin deformite (varus/valgus eğriliği) ve fonksiyon kaybı
- Travma sonrası gelişen ileri eklem kireçlenmesi (post-travmatik osteoartrit)
- Avasküler nekroz (diz kemiği beslenmesinin bozulması) sonucu eklem yüzeyi çökmesi
- Gece ağrısı ve günlük yaşam aktivitelerini belirgin etkileyen kronik diz ağrısı
Hazırlık
- Ayrıntılı hekim muayenesi, diz röntgenleri ve gerekiyorsa MR / BT ile değerlendirme
- Kan tahlilleri, EKG, akciğer grafisi ve anestezi konsültasyonu
- Kalp, şeker, tansiyon gibi kronik hastalıkların önceden kontrol altına alınması
- Kan sulandırıcı ilaçlar hekim onayı ile düzenlenir; sigara mümkünse en az 4 hafta önce bırakılır
- Diş muayenesi ile aktif diş enfeksiyonlarının önceden tedavi edilmesi
İşlem nasıl yapılır
- Genel veya bölgesel (spinal/epidural) anestezi uygulanır
- Dizin ön yüzünde uzunlamasına bir kesi yapılır
- Hasarlı kıkırdak ve kemik yüzeyleri özel kalıplar yardımıyla şekillendirilerek çıkarılır
- Femur (uyluk), tibia (kaval) ve gerekirse patella (diz kapağı) bileşenleri yerleştirilir; arada özel plastik (polietilen) ara parça konur
- Eklem stabilitesi, hizalanması ve hareket açıklığı kontrol edilir
- Yara katmanlı şekilde kapatılır, drenaj ve baskılı sargı uygulanır
İşlem sonrası
- Genellikle 2-4 gün hastanede kalış
- Ameliyat günü veya ertesi gün fizik tedavi ekibiyle birlikte ayağa kaldırma ve yürüteç/koltuk değneği desteği ile yürüme
- Derin ven trombozu (DVT) profilaksisi: kan sulandırıcı ilaç, mekanik kompresyon çorabı ve erken hareket — genellikle 2-6 hafta
- Yapılandırılmış fizik tedavi 6-12 hafta sürer; eklem hareketi ve kas gücü hedeflenir
- İlk 6 haftada dikkatli aktivite; düşmeye karşı çevre düzenlemesi ve uygun ayakkabı önerilir
- Yıllık kontrol grafileri ile protez bileşenlerinin durumu izlenir
Riskler
- Enfeksiyon (yüzeyel veya derin protez enfeksiyonu, %1-2 düzeyinde)
- Derin ven trombozu (DVT) ve pulmoner emboli — uygun profilaksi ile risk düşürülür
- Eklem hareket kısıtlılığı, sertlik veya manipülasyon gereksinimi
- Periprostetik kırık (protez çevresi kemik kırığı)
- Damar veya sinir yaralanması (nadir)
- Zaman içinde polietilen ara parçada aşınma ve protez bileşeninde gevşeme; revizyon gerekebilir
- Anestezi ve genel cerrahi riskler (kalp, akciğer komplikasyonları)
Sıkça Sorulanlar
Diz protezi ne kadar dayanır?
Modern diz protezlerinde 15-20 yıl ve üzerinde işlevsellik sıkça bildirilmektedir. Beklenen ömür hastanın yaşı, kilosu, aktivite düzeyi, kemik kalitesi ve cerrahi tekniğe göre değişir.
Ameliyattan sonra diz pıhtılaşma riski nedir, nasıl önlenir?
Total diz protezi sonrası derin ven trombozu (DVT) ve pulmoner emboli önemli risklerdir. Risk; kan sulandırıcı ilaç, mekanik kompresyon (çorap/cihaz), erken hareket ve yeterli sıvı alımı ile büyük ölçüde azaltılır. Profilaksi süresi genellikle 2-6 haftadır ve hekim tarafından kişiye göre belirlenir.
Fizik tedavi ne kadar sürer ve önemli midir?
Fizik tedavi total diz protezinin başarısı için belirleyicidir. İlk 6-12 hafta yoğun bir program uygulanır; eklem hareket genişliği, kas gücü, denge ve yürüme kalitesi hedeflenir. Tam fonksiyonel iyileşme 4-6 ay, hatta 1 yılı bulabilir.
Ameliyattan sonra diz çökerek namaz kılabilir veya bağdaş kurabilir miyim?
Çökme, diz üstü oturma ve bağdaş kurma protez bileşenlerine yüksek yük bindirir; bu pozisyonlar genellikle önerilmez. Yürüme, yüzme, bisiklet, hafif yokuş ve düz koşusuz aktiviteler güvenli kabul edilir. Kişiye özgü kısıtlamalar için cerrahınızın önerisi belirleyicidir.
İlgili Bilgiler
İlgili Tıbbi Hizmetler
Aynı branş veya benzer endikasyonda incelemek isteyebileceğiniz diğer hizmetler.
Parsiyel Diz Protezi
Ortopedi ve Travmatoloji
Parsiyel diz protezi — diz ekleminin yalnızca hasarlı bölümünün yenilendiği kısmi yüzey değiştirme cerrahisi.
Diz artroskopisi
Ortopedi ve Travmatoloji
Diz artroskopisi — diz ekleminin küçük kesilerden kamera ile değerlendirilmesi ve onarımı.
Menisküs ameliyatı
Ortopedi ve Travmatoloji
Menisküs ameliyatı — diz menisküs yırtıklarında artroskopik onarım veya parsiyel menisektomi cerrahisi.
Ön çapraz bağ rekonstrüksiyonu
Ortopedi ve Travmatoloji
Ön çapraz bağ rekonstrüksiyonu (ACL) — yırtılan ön çapraz bağın greft kullanılarak artroskopik yöntemle yeniden yapılandırılması.
Eklem içi enjeksiyon
Ortopedi ve Travmatoloji
Eklem içi enjeksiyon — hyalüronik asit ve ilaçlarla osteoartrit ağrı tedavisi.
PRP enjeksiyonu
Ortopedi ve Travmatoloji
PRP enjeksiyonu — trombositten zengin plazmanın seçilmiş tendon ve eklem sorunlarında uygulanması.
Parsiyel Kalça Protezi
Ortopedi ve Travmatoloji
Parsiyel kalça protezi (hemiartroplasti) — yaşlı hastada femur boyun kırığı için kalça ucu yenileme cerrahisi.
Egzersiz Bisikleti
Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon
Egzersiz bisikleti tedavisi — diz ROM ve alt ekstremite kondisyonu.