Şüpheli gıdaların belirli bir süre diyetten çıkarılıp kontrollü şekilde yeniden eklenmesi yöntemiyle gıda duyarlılıklarının saptandığı tıbbi gözetimli beslenme protokolüdür.
Ne için yapılır
- Açıklanamayan kronik gastrointestinal şikayetler (şişkinlik, ishal, kabızlık, karın ağrısı)
- İrritabl bağırsak sendromu (IBS) tanılı bireyler
- Kronik ürtiker veya açıklanamayan cilt döküntüleri
- Migren ve gıda tetikleyici şüphesi
- Atopik dermatit veya egzama şüpheli gıda tetikleyicileri
- Çocukluk çağında dikkat ve davranış şikayetlerinde gıda duyarlılığı şüphesi (hekim yönlendirmesiyle)
- Eozinofilik özofajit gibi seçili immün-aracılı gıda reaksiyonları
Hazırlık
- Hekim tarafından gıda alerjisi (IgE), çölyak ve gerekirse laktoz/fruktoz testleri tamamlanır
- Şikayet günlüğü (semptom + saat + olası gıda) en az 2 hafta tutulur
- Kullanılan ilaç ve takviyelerin listesi hazırlanır
- Beslenme alışkanlıklarına ait 7 günlük gıda günlüğü hazırlanır
- Eliminasyon süresince yapılacak alışveriş ve etiket okuma için ön bilgilendirme alınır
İşlem nasıl yapılır
- Detaylı tıbbi öykü ve şüpheli gıda listesi (süt, gluten, yumurta, kabuklu yemiş, soya, deniz ürünleri vb.) belirlenir
- 4-6 hafta süreyle hedef gıdaların tamamen çıkarıldığı eliminasyon fazı planlanır
- Eliminasyon fazında semptom takibi günlük olarak yapılır
- Sonrasında reintroduksiyon (yeniden ekleme) fazında her gıda 3-7 gün arayla kontrollü şekilde tekrar diyete alınır
- Her gıda eklemesi sonrası semptom ve fiziksel bulgular kayıt altına alınır
- Sonuçlara göre kişiye özel uzun dönem beslenme planı hazırlanır
İşlem sonrası
- Eliminasyon fazında 2-3 hafta arayla kontrol görüşmesi
- Reintroduksiyon fazında haftalık takip ve semptom günlüğü değerlendirmesi
- Eksiklik riski olan vitamin/mineraller (kalsiyum, D vitamini, B12, demir) için izlem
- Süreç boyunca hekim ile koordineli ilerleme
- Sonuç planının yıllık veya semptom değişiminde gözden geçirilmesi
Riskler
- Uzun süreli kontrolsüz eliminasyonun mikro besin eksikliklerine yol açma riski
- Yeme davranışı bozukluğu eğilimi olan bireylerde dikkatli izlem gerekir
- Çocuklarda büyüme ve gelişmeyi etkileme olasılığı (mutlaka tıbbi gözetim altında uygulanır)
- Yanlış yorumlamayla gereksiz gıda kısıtlamaları yapılması
- IgE aracılı ciddi gıda alerjilerinde reintroduksiyonun klinik gözetim altında yapılması zorunluluğu
Sıkça Sorulanlar
Eliminasyon diyetini kendi başıma uygulayabilir miyim?
Hayır. Eliminasyon diyeti tıbbi gözetim altında, diyetisyen ve hekim eşliğinde uygulanır. Aksi durumda yetersiz beslenme ve hatalı sonuç riski yüksektir.
Süreç ne kadar sürer?
Eliminasyon fazı genellikle 4-6 hafta, ardından reintroduksiyon fazı 4-8 hafta sürer. Toplam süreç bireysel duyarlılığa göre 2-3 ayı bulabilir.
Hangi gıdalar daha sık çıkarılıyor?
En sık şüpheli olan gruplar süt ürünleri, gluten, yumurta, soya, kabuklu yemişler, deniz ürünleri ve bazı katkı maddeleridir. Hangilerinin çıkarılacağı kişiye göre belirlenir.
Sonuçlar kalıcı mı?
Sonuçlar kişiye özeldir. Bazı duyarlılıklar zamanla azalabilir; bu nedenle uzun dönem plan periyodik olarak gözden geçirilir.
İlgili Bilgiler
İlgili Tıbbi Hizmetler
Aynı branş veya benzer endikasyonda incelemek isteyebileceğiniz diğer hizmetler.
Tüm Alerji ve İntoleranslarda Beslenme ve Diyet Danışmanlığı
Beslenme ve Diyetetik
Alerji ve İntoleranslarda Beslenme Danışmanlığı — Eliminasyon ve Yeniden Yükleme Protokolleri
Atopik Cilt Hastalıklarında Diyet Danışmanlığı
Beslenme ve Diyetetik
Atopik Cilt Hastalıklarında Diyet Danışmanlığı — gerçek besin alerjisi ile psödoalerji ayrımına dayalı plan.
Fonksiyonel Tıp ve Bütüncül Sağlık Diyet Danışmanlığı
Beslenme ve Diyetetik
Bireyin sağlık durumunu bütüncül değerlendiren, kanıt temelli beslenme danışmanlığı.
İnflamatuar Bağırsak Hastalıkları Eğitimi ve Diyet Danışmanlığı
Beslenme ve Diyetetik
İnflamatuar Bağırsak Hastalıklarında Beslenme — Crohn ve ülseratif kolitte aktif/remisyon dönemi planı.
İrritabl Bağırsak Sendromu Hastalıkları Eğitimi ve Diyet Danışmanlığı
Beslenme ve Diyetetik
İrritabl Bağırsak Sendromu Beslenme Tedavisi — FODMAP eliminasyon ve kişiye özel diyet planlaması.
Gebelik beslenme danışmanlığı
Beslenme ve Diyetetik
Gebelik beslenme danışmanlığı — anne ve bebek sağlığı için trimestere özel beslenme planlaması.
Biyoelektrik impedans analizi
Beslenme ve Diyetetik
Biyoelektrik impedans analizi (BİA) — vücut yağ, kas ve su oranlarının ölçümü.
Büyüme Gelişme Çağında Beslenme
Beslenme ve Diyetetik
Bebeklik, çocukluk ve ergenlik dönemlerinde sağlıklı büyümeye yönelik beslenme danışmanlığı.