Bu sitedeki bilgiler tıbbi tanı ve tedavi amacı taşımamaktadır. Sağlık sorunlarınız için mutlaka hekiminize başvurunuz.

Ana içeriği atla

Oksijen tedavisi

Oksijen tedavisi — kronik solunum yetmezliğinde uzun süreli ev tipi ve hastane içi destek tedavisi.

Kanda oksijen düzeyi düşük olan hastalara nazal kanül, maske veya konsantratör ile oksijen verilmesi. KOAH ve diğer kronik akciğer hastalıklarında yaşam süresini uzatabilir.

Ne için yapılır

  • Kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) zemininde kronik hipoksemik solunum yetmezliği — istirahatte PaO2 <55 mmHg veya SaO2 <88
  • Pulmoner hipertansiyon, sağ kalp yetmezliği veya hematokrit >%55 olan hastalarda PaO2 56-59 mmHg / SaO2 89 düzeyinde kullanım
  • İdiyopatik pulmoner fibrozis ve diğer interstisyel akciğer hastalıkları
  • Kistik fibrozis ve bronşektaziye bağlı kronik hipoksemi
  • Akciğer kanseri veya ileri evre solunum hastalıklarında palyatif amaçlı kullanım
  • Akut alevlenmelerde, pnömoni ve kalp yetmezliğinde geçici oksijen ihtiyacı
  • Egzersiz veya uyku sırasında ortaya çıkan desatürasyon (egzersize bağlı/noktürnal hipoksemi)

Hazırlık

  • Arteriyel kan gazı (AKG) analizi ve istirahatte parmak ucu oksijen satürasyonu (SpO2) ölçümü
  • Stabil dönemde, son 30 günde alevlenme olmadığı doğrulanarak iki ayrı AKG ile karar verilmesi
  • Solunum fonksiyon testi (spirometri), göğüs filmi ve gerekirse uyku testi (polisomnografi)
  • Sigara kullanımının değerlendirilmesi — oksijen yangın riski nedeniyle sigara bırakma şartı
  • Evde kullanım için elektrik altyapısı ve cihaz bakımı için bilgilendirme

İşlem nasıl yapılır

  1. Endikasyon doğrulandıktan sonra hekim tarafından uygun akış hızı (genellikle 1-3 L/dk) ve günlük süre (en az 15 saat/gün) belirlenir
  2. Oksijen kaynağı seçimi yapılır: oksijen konsantratörü (en yaygın), basınçlı silindir veya taşınabilir oksijen cihazı
  3. Hastaya nazal kanül veya yüz maskesi takılır; cilt temas noktaları için koruma önerilir
  4. Hedef satürasyon genellikle KOAH'ta SpO2 %88-92, diğer hastalarda %94-98 olacak şekilde titre edilir
  5. Hastaya cihaz kullanımı, temizlik, alarm yönetimi ve seyahatte sürdürülebilirlik anlatılır
  6. Sigara, açık ateş ve yağlı krem kullanımının yangın riski yarattığı vurgulanarak güvenlik bilgilendirmesi yapılır

İşlem sonrası

  • İlk 1-3 ay içinde tedavi yanıtı ve uyumun değerlendirilmesi için kontrol
  • Yılda en az 1-2 kez AKG ve SpO2 ile akış hızının yeniden ayarlanması
  • Solunum fonksiyon testi ve klinik durumun düzenli izlenmesi
  • Aşılama (grip, pnömokok, KOVID-19) ve solunum rehabilitasyonu yönlendirmesi
  • Cihaz kalibrasyonu, filtre/nemlendirici değişimi ve teknik servis takibi

Riskler

  • Yüksek akımda CO2 retansiyonu (özellikle KOAH'lı hastada karbondioksit birikimi)
  • Burun mukozasında kuruluk, kanama ve kanül sürtünmesine bağlı cilt tahrişi
  • Yangın ve yanık riski (oksijen yanmayı hızlandırır, sigara/alev kesinlikle yasak)
  • Yetersiz akış veya kötü uyumda istenen hedeflere ulaşılamaması
  • Uzun süreli yüksek konsantrasyonda oksijen kullanımında pulmoner toksisite (nadir)

Sıkça Sorulanlar

Oksijen tedavisi alınca akciğer 'tembelleşir' mi?

Hekim tarafından belirlenen akış hızında kullanılan oksijen, akciğeri tembelleştirmez. Aksine endikasyon konulmuş hastalarda yaşam süresini uzatır ve hayat kalitesini artırır.

Günde kaç saat kullanmalıyım?

Uzun süreli oksijen tedavisinde fayda günlük en az 15 saat ve mümkünse 24 saat kullanımda elde edilir. Süreyi mutlaka hekiminizin önerisine göre düzenleyin.

Oksijen konsantratörü ile silindir arasında fark var mı?

Konsantratör elektrikle havadan oksijen üretir, ev kullanımında pratiktir. Silindir taşınabilir ama sınırlı süre yeterlidir. Seçim ihtiyacınıza ve mobiliteye göre hekiminizle birlikte yapılır.

Sigara içmeye devam edebilir miyim?

Hayır. Sigara hem altta yatan hastalığı kötüleştirir hem de oksijen kullanımı sırasında ciddi yangın ve yanık riski yaratır. Sigara bırakma desteği almanız önerilir.