Sigara bırakma programı

Sigara, nargile veya elektronik sigara bağımlılığında motivasyon değerlendirmesi, davranış desteği ve gerektiğinde nikotin replasmanı, vareniklin veya bupropion gibi ilaçları içeren çok bileşenli program.

Ne için yapılır

• Günde herhangi bir miktarda sigara, sarma tütün, nargile veya elektronik sigara kullanan tüm yetişkinler
• Daha önce bırakma denemeleri başarısız olmuş ya da ilk kez bırakmak isteyen bağımlılar
• Nikotin yoksunluk belirtileri (sinirlilik, konsantrasyon güçlüğü, iştah artışı) yaşayan kişiler
• KOAH, astım, koroner arter hastalığı, diyabet, gebelik gibi sigaranın hızla zarar verdiği durumlar
• Cerrahi öncesi/sonrası iyileşmeyi hızlandırmak için bırakma kararı veren hastalar
• Pasif maruziyet sebebiyle aile üyeleri için bırakmayı düşünenler
• Eşlik eden depresyon, anksiyete veya alkol kullanım bozukluğu olan ve bırakmak isteyen kişiler

Hazırlık

• Fagerström nikotin bağımlılık skalası ile bağımlılık şiddetinin ölçülmesi
• Ekshale karbonmonoksit (CO) ölçümü ve gerekirse akciğer fonksiyon testi
• Eşlik eden ruhsal hastalık (depresyon, anksiyete) ve diğer kronik hastalık taraması
• Bırakma motivasyonu, geçmiş denemeler ve tetikleyici durumların değerlendirilmesi
• Bırakma günü (quit date) belirlenmesi ve yakın çevreye bilgilendirme planı

İşlem nasıl yapılır

1. 5R yaklaşımı uygulanır: Relevance (sigaranın bireye etkisi), Risks (riskler), Rewards (kazanımlar), Roadblocks (engeller), Repetition (her görüşmede yenileme)
2. Davranışsal destek olarak motivasyonel görüşme, bilişsel davranışçı teknikler ve nüks önleme çalışmaları yapılır
3. Bağımlılık şiddetine göre nikotin replasman tedavisi (bant, sakız, pastil, sprey, inhaler) reçetelenir
4. Uygun olgularda vareniklin veya bupropion ilaçları hekim tarafından önerilir; yan etkileri açıklanır
5. Bırakma günü öncesi sigara, çakmak gibi tetikleyici nesnelerin uzaklaştırılması; alternatif başa çıkma stratejilerinin geliştirilmesi
6. Telefon, mesaj veya mobil uygulama tabanlı destek (ALO 171 Sigarayı Bırakma Danışma Hattı) entegrasyonu

İşlem sonrası

• İlk 1 ay haftalık, sonraki 6 ayda azalan sıklıkta yüz yüze veya telefonla kontrol
• Yoksunluk belirtileri, ilaç yan etkileri ve nüks tetikleyicilerinin değerlendirilmesi
• Bırakma sonrası kilo, kan basıncı ve solunum fonksiyon değişimlerinin izlenmesi
• Nüks olursa damgalamadan uzak biçimde yeni bir bırakma planı yapılması
• Aile bireylerinin de bırakma desteğine yönlendirilmesi

Riskler

• Yoksunluk belirtileri: sinirlilik, uykusuzluk, iştah artışı, baş ağrısı, geçici öksürük artışı
• Nikotin replasmanına bağlı cilt tahrişi, ağız içi rahatsızlık, baş dönmesi
• Vareniklin veya bupropion ile bulantı, uyku bozuklukları, ruhsal durum dalgalanmaları
• Bırakma sonrası 3-6 ayda 2-5 kg ortalama kilo artışı (yaşam tarzı önlemleriyle yönetilebilir)
• Tek başına denemelerde yüksek nüks oranı; bu nedenle düzenli destek önerilir

Sıkça Sorulanlar

İlgili Bilgiler

İlgili Tıbbi Hizmetler

Aynı branş veya benzer endikasyonda incelemek isteyebileceğiniz diğer hizmetler.