Cilt altına yerleştirilen ince bir sensörle dokular arası sıvıdaki glukozun her birkaç dakikada ölçülerek değerlerin akıllı telefon, alıcı veya insülin pompasına aktarıldığı diyabet izlem sistemi.
Ne için yapılır
- Tip 1 diyabet (özellikle çocuk, ergen ve gebe hastalar)
- Çoklu doz insülin veya insülin pompası ile tedavi edilen tip 2 diyabet
- Sık veya farkında olunmadan gelişen hipoglisemi (kan şekeri düşüklüğü)
- HbA1c hedeflerine (genellikle <%7) ulaşmakta zorlanan hastalar
- Gebelik diyabeti veya gebelikte tip 1/2 diyabet izlemi
- İnsülin pompası entegrasyonu (sensör destekli pompa veya kapalı devre/yapay pankreas sistemleri) planlanan hastalar
Hazırlık
- Sensör uygulanacak bölge (çoğunlukla üst kol arkası veya karın) temiz ve kuru tutulur
- Cilt nemlendirici, krem veya yağdan arındırılır; gerekirse uygulayıcı tarafından alkollü mendille silinir
- Sensör alanında dövme, yara, lipohipertrofi (insülin enjeksiyon yumruları) veya enfeksiyon olmaması istenir
- Cihaz uygulayıcısı; CGM markası, kalibrasyon (gerekiyorsa) ve alarm ayarları konusunda eğitim verir
- İnsülin pompasıyla entegre kullanılacaksa pompa firmasının sensör uyumluluğu önceden teyit edilir
İşlem nasıl yapılır
- Sensör, fabrikada hazır aplikatörle cilt altına ince bir filament olarak yerleştirilir; işlem birkaç saniye sürer ve genelde ağrı hafiftir
- Sensör; üst kol arkası, karın veya seçilen bölgeye yapışkanlı bantla sabitlenir
- Sensör verici (transmitter) veya tek parça cihazla eşleşir; ölçümler 1-5 dakikada bir alıcıya/akıllı telefona aktarılır
- Bazı sistemler ilk saatlerde ısınma süresi gerektirir; bu sürede ölçüm gösterilmez
- Hedef glukoz aralığı (genellikle 70-180 mg/dL), düşük ve yüksek alarm sınırları hekim tarafından bireyselleştirilir
- İnsülin pompası ile entegre kullanımda CGM verisine göre otomatik bazal ayar veya hipoglisemide insülin durdurma özellikleri devreye girebilir
İşlem sonrası
- Sensör süresi (markaya göre 7-14 gün) sonunda yeni sensörle değiştirilir; uygulama bölgesi rotasyonu önerilir
- Time in Range (hedef aralıkta geçen süre, ideal olarak >%70), HbA1c, ortalama glukoz ve değişkenlik raporları hekim tarafından her 1-3 ayda değerlendirilir
- İnsülin doz ayarları, beslenme ve egzersiz planı CGM verilerine göre güncellenir
- Cilt reaksiyonu (kızarıklık, kaşıntı) durumunda farklı bant veya bölge denenir; gerekirse koruyucu cilt ürünleri kullanılır
- Pompa entegrasyonu olan sistemlerde yazılım güncellemeleri ve bireyselleştirilmiş ayarlar düzenli olarak gözden geçirilir
Riskler
- Sensör uygulama bölgesinde geçici ağrı, kızarıklık, kaşıntı veya alerjik bant reaksiyonu
- Nadir cilt enfeksiyonu
- Sensör yanlış okuması veya gecikmiş ölçüm (özellikle hızlı glukoz değişimlerinde)
- Alarmlara aşırı güvenip parmak ucu ölçümünü gerekli durumlarda atlama (örn. doğrulama gereken anlar)
- Pompa entegrasyonunda bağlantı kesintisi, sensör arızası veya yanlış otomatik karar verilmesi
Sıkça Sorulanlar
CGM, parmak ucu ölçümünün yerine geçer mi?
Çoğu modern CGM, tedavi kararları için kullanılabilir. Ancak hipoglisemi şüphesi, semptom-değer uyumsuzluğu veya cihaz arızası gibi durumlarda parmak ucundan doğrulama yapılması gerekir.
Sensör takılı durumdayken duş alabilir, spor yapabilir miyim?
Çoğu CGM su geçirmezdir; duş, yüzme ve egzersiz genelde sorun olmaz. Üst kol arkası gibi bölgelerde temas-darbe risklerine karşı koruyucu bant veya kolluk kullanmak yararlı olabilir.
CGM kullanırken HbA1c hedefim nasıl belirlenir?
Çoğu yetişkinde hedef HbA1c <%7'dir; ancak yaş, hipoglisemi riski ve eşlik eden hastalıklara göre bireyselleştirilir. CGM'de hedef aralıkta geçen süre (TIR) >%70 ve hipoglisemi süresi <%4 tamamlayıcı hedeflerdir.
İnsülin pompası ile CGM birlikte nasıl çalışır?
Sensör destekli pompa sistemleri, glukoz düşmeye başladığında insülin verişini geçici olarak durdurabilir. Daha gelişmiş kapalı devre (hibrit closed-loop) sistemler ise bazal insülini sürekli olarak otomatik ayarlar; öğün insülini hâlâ hasta tarafından girilir.
İlgili Bilgiler
İlgili Tıbbi Hizmetler
Aynı branş veya benzer endikasyonda incelemek isteyebileceğiniz diğer hizmetler.
Diyabet takibi
Dahili Poliklinik Hizmetleri
Diyabet takibi — şeker hastalığında glisemik kontrol, organ koruması ve yaşam tarzı yönetimi.
Diyabet yönetimi
Dahili Poliklinik (Endokrin)
Tip 1 ve Tip 2 diyabetin ilaç, yaşam tarzı ve takip ile bütüncül yönetimi.
Check-up
Dahili Poliklinik Hizmetleri
Check-up — yetişkinlerde sistemik tarama ile risk değerlendirmesi ve erken tanı.
Genel dahiliye muayenesi
Dahili Poliklinik Hizmetleri
Genel dahiliye muayenesi — yetişkinlerde sistemik hastalıkların tanı, takip ve yönlendirmesi.
Obezite ve metabolik sendrom yönetimi
Dahili Poliklinik Hizmetleri
Obezite ve metabolik sendrom — kapsamlı tıbbi değerlendirme, takip ve yaşam tarzı yönetimi.
Elektrolit bozuklukları tedavisi
Dahili Poliklinik Hizmetleri
Elektrolit bozuklukları tedavisi — sodyum, potasyum, kalsiyum dengesizliklerinde güvenli düzeltme yönetimi.
Obezite tedavisi
Dahili Poliklinik (Endokrin)
Obezite tedavisi — yaşam tarzı, ilaç ve cerrahi seçeneklerle endokrinolojik yaklaşım.
Metabolik sendrom tedavisi
Dahili Poliklinik (Endokrin)
Metabolik sendrom tedavisi — yaşam tarzı odaklı ve ilaç destekli kapsamlı endokrin yaklaşım.